Իրանի իշխանական կառուցվածքի հնարավոր վերակազմավորումը և ռազմական սցենարների նախապատրաստությունը
Իրանի հոգևոր առաջնորդ Այաթոլլա Ալի Խամենեին, ըստ լրատվական աղբյուրների, հրահանգել է մշակել ռազմական գործողությունների ժամանակ երկրի արտակարգ կառավարման պլան, որը կգործի նրա զոհվելու կամ կապի խզման դեպքում։ Այս հրահանգը, որը հրապարակվել է Իրանի Իսլամական հանրապետության Գերագույն ազգային անվտանգության խորհրդի (ԻՀՊԿ) և «քաղաքական ղեկավարության» հղումով, ցույց է տալիս իշխանությունների շրջանում առկա լարվածությունը և ռազմական սցենարների նկատմամբ լուրջ վերաբերմունքը։
Այս պլանավորումը, որի կենտրոնում է ԻՀՊԿ-ի քարտուղար Ալի-Արդաշիր Լարիջանին, ցույց է տալիս իշխանական կառուցվածքի հնարավոր վերակազմավորման և լիազորությունների վերաբաշխման գործընթաց։ Փաստացի, Խամենեին իր լիազորությունների մեծ մասը վստահել է Լարիջանիին, ինչը կարելի է համարել իշխանական ծավալների վերաբաշխման և իշխանության հնարավոր տրանզիտի նախապատրաստական քայլ։
Ալի-Արդաշիր Լարիջանին Իրանի կրոնական-քաղաքական վերնախավի հայտնի անդամ է, որը երկար տարիներ պաշտոնավարել է որպես Մեջլիսի (խորհրդարանի) նախագահ։ Նրա նշանակումը ԻՀՊԿ-ի ղեկավարի պաշտոնին անցյալ տարվա օգոստոսին, փորձագետների կողմից, դիտարկվել էր որպես իշխանական կառուցվածքի «հնաբնակների» վերադարձ։
Լարիջանիի ընտանիքը ունի զգալի ազդեցություն իրանական քաղաքականության վրա։ Նրա եղբայրներից Սադիկ Լարիջանին տասը տարի գլխավորել է Իրանի դատական համակարգը և նույնիսկ համարվել է Խամենեիի հնարավոր իրավահաջորդ։ Մյուս եղբայրը՝ Մոհամեդ Ջավադ Լարիջանին, պաշտոնավարել է որպես արտաքին գործերի փոխնախարար և մարդու իրավունքների պաշտպանության հանձնաժողովի նախագահ, որտեղ զբաղվել է Իրանի միջազգային պատկերավորման հարցերով։
Այս իրադարձությունները տեղի են ունենում այն պայմաններում, երբ ԱՄՆ-ի նախագահ Դոնալդ Թրամփը Իրանի դեմ ռազմական գործողությունների սկսման համար տասը-տասնհինգօրյա ժամկետ էր սահմանել։ Թեև այս ժամկետը փայլուն էր, այն կարող է նաև լինել իշխանական փոխանցման գործընթացի համար նախատեսված ժամանակահատված։
Հիմնական հարցը այն է, թե արդյոք Իրանի Գերագույն հրամանատարությունը և բանակը կընդունեն Լարիջանիի ղեկավարած «ժամանակավոր կառավարությունը»։ Կարծիքներ կան, որ նման փոփոխությունները կարող են բարդությունների հանգեցնել նաև նախագահ Հասան Ռոհանիի հետ լիազորությունների վերաբաշխման հարցում։
Այս իրադարձությունների հետևանքները կարող են լայնածավալ լինել։ Իրանի իշխանական կառուցվածքի վերակազմավորումը, հատկապես այն պայմաններում, երբ երկրի դեմ ռազմական սպառնալիքներն աճում են, կարող է դիվանագիտական հանգուցալուծման համար նոր հնարավորություններ բացել։ Իրանի և ԱՄՆ-ի միջև ուղղակի առճակատման հնարավորությունը, թեև վտանգավոր է, միևնույն ժամանակ կարող է դառնալ բանակցությունների սկիզբը։ Այսպիսով, իշխանական փոփոխությունները կարող են ազդել ոչ միայն Իրանի ներքին քաղաքականության, այլև տարածաշրջանային և գլոբալ անվտանգության վրա՝ ներկայացնելով նոր դինամիկա և հնարավորություններ։
