«Քաղաքացիական պայմանագիր» կուսակցության «փրայմերիզը»՝ իշխանության կառուցվածքի արտացոլում
Իմ վերլուծությամբ՝ «Քաղաքացիական պայմանագիր» (ՔՊ) կուսակցության վարչապետի թեկնածուի ընտրության գործընթացը, որը հայտնի է որպես «փրայմերիզ», իրական մրցակցային գործընթաց չէր, այլ միջոց՝ իշխող կուսակցության ներսում գործող ղեկավարության դիրքերը ամրապնդելու համար։
Այս եզրահանգումը հիմնված է ոչ միայն ընտրության արդյունքների վրա, որտեղ Նիկոլ Փաշինյանը ստացել է 898 ձայն, իսկ մյուս թեկնածուները՝ ընդամենը 20, այլև կուսակցության ներքին կառուցվածքի և գործելաոճի վրա։ ՔՊ-ի ձևաչափը, որը ներկայացվել է որպես ժամանակակից և ժողովրդավարական, իրականում չի համապատասխանում դասական «փրայմերիզների» սկզբունքներին։
Դասական մրցակցային ընտրություններում թեկնածուները հանդես են գալիս հանրության առջև, քննարկում են իրենց ծրագրերը, մասնակցում են բանավեճների, և ընտրողը տեղեկացված որոշում կայացնում է։ Նման դեպքում մրցակցությունը հիմնված է գաղափարների և ծրագրերի վրա, ոչ թե անձնական հավատարմության վրա։
ՔՊ-ի կառուցվածքում, որը դասական լիդերային կուսակցություն է, որտեղ որոշումները կենտրոնացած են մեկ անձի շուրջ, ներքին մրցակցությունը ոչ միայն խրախուսելի չէ, այլև կարող է համարվել վտանգավոր։ Իշխող կուսակցության ղեկավարը, այս դեպքում Նիկոլ Փաշինյանը, պետք է ունենա ամբողջական վերահսկողություն իր շրջապատի և կառույցների վրա։ Ուստի, նման համակարգում ոչ թե իշխանությունը պետք է հաշվի տանա մրցակիցների հետ, այլ մրցակիցները պետք է հաշվի տանեն իշխանության հետ։
Այս տրամաբանությունը կիրառվում է ոչ միայն կուսակցության ներսում, այլև ընդհանուր քաղաքական համակարգում։ Եթե երկրում ձևավորվում է կենտրոնացված կառավարման համակարգ, որտեղ որոշումները կայացվում են իշխող կուսակցության կամ անձի կողմից, ապա նույն սկզբունքները գործում են նաև կուսակցությունների ներսում։ Հայաստանում, որտեղ կառավարման համակարգը աստիճանաբար գնում է դեպի ավտորիտար մոդել, իշխող ուժի կուսակցությունում ժողովրդավարական մրցակցության տեղը զբաղեցնում է կենտրոնացված ղեկավարության կողմից պահպանվող կարգուկանոնը։
Այս համատեքստում ՔՊ-ի «փրայմերիզը» պետք է դիտարկել որպես կազմակերպչական քայլ՝ իշխող ղեկավարության դիրքերը ամրապնդելու և կուսակցության ներսում հավատարմությունը պահպանելու համար։ Այն իրական քաղաքական մրցակցության արտահայտություն չէ, այլ իշխանության կառուցվածքի և գործելաոճի արտացոլում։
